Θέλετε να υπολογίσετε το δείκτη μάζας σώματός σας; Αναρωτιέστε ποια είναι φυσιολογικά όρια του δείκτη μάζας σώματος αλλά και τι δείχνει ο δείκτης μάζας σώματος για τη διατροφή και την υγεία σας; Αν η απάντηση είναι «ναι» τότε βρίσκεστε στο σωστό κείμενο. Πάμε λοιπόν να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή…

Τι είναι ο δείκτης μάζας σώματος

Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) είναι μια μέτρηση που χρησιμοποιείται για τον ορισμό των ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών ύψους / βάρους στους ενήλικες και για την ταξινόμησή τους (κατηγοριοποίηση τους) σε ομάδες. Πιο πρακτικά, πρόκειται για το λόγο του ύψους προς το βάρος σας στο τετράγωνο.

Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) αντιπροσωπεύει έναν δείκτη παχυσαρκίας του ατόμου ενώ επιπλέον χρησιμοποιείται ως παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη πολλών προβλημάτων υγείας.

Υπολογισμός δείκτη μάζας σώματος - Μπακόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα

Πώς θα υπολογίσω το δείκτη μάζας σώματος;

Αν γνωρίζετε το βάρος και το ύψος σας τότε ο ΔΜΣ μπορεί να προκύψει εύκολα από την παρακάτω πράξη.

ΔΜΣ = βάρος (kg) / [ύψος (m)] 2

Βέβαια, μπορείτε να υπολογίσετε το δείκτη μάζας σώματός σας εύκολα και γρήγορα εισάγοντας τα στοιχεία σας στην παρακάτω φόρμα.

Υπολογισμός BMI

Συμπληρώστε τα στοιχεία σας στην παρακάτω φόρμα και δείτε το αποτέλεσμα!





588
Είστε σε φυσιολογικά επίπεδα

Τι δείχνουν τα αποτελέσματα;

Εφόσον λοιπόν συμπληρώσατε την παραπάνω φόρμα προέκυψε ως αποτέλεσμα ένας αριθμός. Ο αριθμός αυτός λοιπόν, ανάλογα με το πόσο κοντά ή όχι βρίσκεται με τα φυσιολογικά όρια, κατατάσσει το σώμα ως λιποβαρές, υπέρβαρο ή παχύσαρκο. Πάμε να το δούμε πιο αναλυτικά.

Φυσιολογικά όρια του Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI)

Για να κατατάξουμε το σώμα στις παραπάνω κατηγορίες είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε τις φυσιολογικές τιμές – όρια του δείκτη μάζας σώματος, τα οποία μπορείτε να δείτε στον πίνακα που ακολουθεί:

Φυσιολογικές τιμές (όρια) του δείκτη μάζας σώματος (kg/m2)
Λιποβαρές 15-19.9
Φυσιολογικό βάρος 20-24.9
Υπέρβαρο 25-29.9
Παχυσαρκία κατηγορίας I 30-34.9
Παχυσαρκία κατηγορίας II 35-39.9
Κατηγορία III παχυσαρκία >40

 

Γιατί είναι σημαντικός ο δείκτης μάζας σώματος;

Παρά τα μειονεκτήματά του τα οποία θα δούμε στη συνέχεια ο  δείκτης μάζας σώματος χρησιμοποιείται ευρέως για την εκτίμηση του κινδύνου εμφάνισης ορισμένων παθήσεων αλλά και για την εκτίμηση θνησιμότητας.

Φαίνεται πως ο δείκτης μάζας σώματος σχετίζεται άμεσα με την κατάσταση υγείας. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός πως…

Ο υψηλός ΔΜΣ συνέβαλε σε περίπου 4 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως το 2015!

Μάλιστα, για κάθε αύξηση του δείκτη μάζας σώματος κατά 5kg/m2 ο κίνδυνος θνησιμότητας αυξάνεται κατά 30%!

Δείκτης μάζας σώματος και υγεία της καρδιάς - Μπακόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα

Δείκτης μάζας σώματος & υγεία της καρδιάς

Όσον αφορά την υγεία της καρδιάς αποδεδειγμένα ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος συνδέεται άμεσα με αυξημένη θνησιμότητα από παθήσεις της καρδιάς. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελετών, δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) άνω των 30kg/m2 αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ανεξάρτητους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων.

Φαίνεται πως δείκτης μάζας σώματος άνω των 30kg/m2 έχει πολλές δυσμενείς επιπτώσεις στη δομή και τη λειτουργία της καρδιάς. Πιο συγκεκριμένα, ο συνολικός όγκος αίματος και η καρδιακή παροχή αυξάνονται, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγαλύτερος φόρτος εργασίας για την καρδιά.

Δείκτης μάζας Σώματος και εγκεφαλικό - Μπακόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα

Δείκτης μάζας σώματος & εγκεφαλικό επεισόδιο

Ομοίως, άλλος ένας λόγος που καθιστά το δείκτη μάζας σώματος μία σημαντική μέτρηση είναι η  ισχυρή συσχέτισή του ΔΜΣ με την εμφάνιση εγκεφαλικού επεισοδίου. Ειδικότερα, …

Για κάθε μία μονάδα αύξησης του ΔΜΣ, υπάρχει αύξηση 4% στον κίνδυνο ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου και 6% αύξηση για αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο!

Ο αυξημένος ρυθμός εγκεφαλικού επεισοδίου όταν ο ΔΜΣ είναι άνω των 30kg/m2  αποδίδεται στην προθρομβωτική / προφλεγμονώδη κατάσταση που συχνά συνοδεύει την υπερβολική συσσώρευση λιπώδους ιστού.

Δείτκτης μάζας σώματος και σακχαρώδης διαβήτης - Μπακόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα

Δείκτης μάζας σώματος & σακχαρώδης διαβήτης

Πέραν των παραπάνω ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) φαίνεται να έχει άμεση σχέση με την εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη.

Συγκεκριμένα, σε σύγκριση με τις γυναίκες με φυσιολογικό ΔΜΣ, οι υπέρβαρες γυναίκες (ΔΜΣ >25) , οι παχύσαρκες γυναίκες (ΔΜΣ > 30) και νοσηρά παχύσαρκες (ΔΜΣ > 39.9) εμφανίζουν κατά 7.6%, 20.1% και 38.8 % μεγαλύτερος κίνδυνος  εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη αντίστοιχα.

Δείκτης μάζας σώματος και εμφάνιση καρκίνου - Μπακόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα

Δείκτης μάζας σώματος & εμφάνιση καρκίνου

Παράλληλα, ένας ακόμη λόγος που καθιστά το δείκτη μάζας σώματος ως σημαντική μέτρηση είναι η συσχέτισή του με την εμφάνιση καρκίνου. Αποδεδειγμένα, άντρες με δείκτη μάζας σώματος > 30kg/m2 (παχύσαρκοι) είχαν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, καρκίνο της χοληδόχου κύστης, καρκίνο στο πάγκρεας αλλά και κακοήθους μελανώματος.

Ομοίως, παχύσαρκες γυναίκες (με δείκτη μάζας σώματος > 30kg/m2) είχαν υψηλότερο κίνδυνο για αδενοκαρκίνωμα του οισοφάγου, καρκίνο του ενδομήτριου, καρκίνο του παγκρέατος, λευχαιμία και καρκίνο του παχέος εντέρου.

Μειονεκτήματα του Δείκτη Μάζας Σώματος

Αν και ο δείκτης μάζας σώματος αποτελεί έναn απλό, φθηνό και μη επεμβατικό τρόπο κατάταξης του σωματικού βάρους. Ωστόσο, σε αντίθεση με άλλες μεθόδους δεν λαμβάνει υπόψιν του καμία άλλη παράμετρο (ηλικία, φύλο, εθνικότητα, ποσοστό λίπους κ.α.)

Δείκτης μάζας σώματος & εναπόθεση λίπους

Πρώτο μειονέκτημα του δείκτη μάζας σώματος είναι πως βασίζεται αποκλειστικά στο βάρος και το ύψος και όχι στη λιπώδη μάζα σώματος. Με τον τρόπο αυτό δεν υπάρχει καμία διάκριση μεταξύ υπερβολικού λίπους, μυών ή οστικής μάζας, ούτε παρέχει καμία ένδειξη της κατανομής του λίπους μεταξύ ατόμων. Μας δίνει ένα «ποσοτικό» χαρακτηριστικό αλλά όχι ένα «ποιοτικό» χαρακτηριστικό του βάρους.

Με απλά λόγια, ο ΔΜΣ μπορεί να μας δείξει αν υπάρχει παραπάνω βάρος στο σώμα αλλά όχι τι είναι αυτό το παραπάνω βάρος.

Έτσι, για παράδειγμα δύο άτομα με ίδιο δείκτη μάζας σώματος πιθανόν να διαφέρουν σημαντικά όσον αφορά το ποσοστό λίπους και μυϊκής μάζας.

Ένα κλασικό παράδειγμα, είναι η περίπτωση των αθλητών. Όπως βλέπουμε στην παραπάνω εικόνα ένας αθλητής είναι πιθανόν να χαρακτηριστεί ως «υπέρβαρος», παρά το χαμηλό ποσοστό λίπους του. Αυτό ωστόσο οφείλεται στο γεγονός πως το παραπάνω βάρος δεν προέρχεται από λίπος αλλά από μυϊκή μάζα.

Μειονεκτήματα του δείκτη μάζας σώματος - Μπακόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα

Αυτό καθιστά το ΔΜΣ άχρηστο;

Η απάντηση είναι «όχι»! Πέραν της περίπτωσης των αθλητών για το γενικό πληθυσμό ο ΔΜΣ συσχετίζεται με πιο άμεσες μετρήσεις του σωματικού λίπους και αποτελεί αξιόπιστο δείκτη για την εκτίμηση υπερβάλλοντος βάρους και παχυσαρκίας.

Βέβαια, τη λύση στο παραπάνω μειονέκτημα μπορεί να μας δώσει η ανάλυση σύστασής σώματος (λιπομέτρηση) η οποία μας δίνει πλήρη εικόνα για το λίπος (υποδόριο & σπλαχνικό), την μυϊκή μάζα, τα υγρά του σώματος αλλά και την κατανομή τους στο σώμα.

Συμπέρασμα

Ο ΔΜΣ αποτελεί έναν εύκολο τρόπο αξιολόγησης του σωματικού βάρους τόσο για τους ενήλικες όσο και για τα παιδιά. Ωστόσο, επειδή δε λαμβάνει υπόψιν του ο ΔΜΣ το σωματικό λίπος, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως το μόνο διαγνωστικό εργαλείο.

Αντ ‘αυτού, θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως μέτρο για την παρακολούθηση της κατάστασης βάρους σε πληθυσμούς. Επιπλέον θεωρείται χρήσιμο εργαλείο για τον εντοπισμό πιθανών προβλημάτων βάρους σε άτομα.

Μην ξεχάσετε λοιπόν να συμπληρώσετε τα στοιχεία σας στο παραπάνω εργαλείο ώστε να δείτε το δείκτη μάζας σώματός σας και να λάβετε οδηγίες επ’ αυτού.

Di Angelantonio, E., Bhupathiraju, S. N., Wormser, D., Gao, P., Kaptoge, S., de Gonzalez, A. B., … & Lewington, S. (2016). Body-mass index and all-cause mortality: individual-participant-data meta-analysis of 239 prospective studies in four continents. The Lancet, 388(10046), 776-786.

Din-Dzietham R, Liu Y, Bielo MV, et al. High blood pressure trends in children and adolescents in national Surveys, 1963 to 2002. Circulation. 2007 Sep;116(13):1488–96.

Dobbins, M., Decorby, K., & Choi, B. C. K. (2013). The association between obesity and cancer risk: a meta-analysis of observational studies from 1985 to 2011. ISRN preventive medicine, 2013.

Hu FB, Manson JE, Stampfer MJ, Colditz G, Liu S, Solomon CG, Willett WC. Diet, lifestyle, and the risk of type 2 diabetes mellitus in women. Obstet Gynecol Surv. 2002;57:162–164.

Lavie CJ, Milani RV, Ventura HO. Obesity and cardiovascular disease: risk factor, paradox and impact of weight loss. J Am Coll Cardiol. 2009 May;53(21):1925–32.

Valavanis IK, Mougiakakou SG, Grimaldi KA, et al. A multifactorial analysis of obesity as CVD risk factor: use of neural network based methods in a nutrigenetics context. BMC Bioinformatics. 2010 Sep;11:453.

Yusuf S, Hawken S, Ounopuu S, et al. Obesity and the risk of myocardial infarction in 27,000 participants from 52 countries: a case-control study. Lancet. 2005 Nov;366(9497):1640–9.

Ολοκλήρωσα τις προπτυχιακές μου σπουδές στο Τμήμα Επιστήμης Διατροφής & Διαιτολόγιας Κρήτης. Πλέον διατηρώ ανεξάρτητο διαιτολογικό γραφείο στο κέντρο της Αθήνας, στην περιοχή των Αμπελοκήπων. Θεμέλιο της προσέγγισής μου αποτελεί η διατροφική εκπαίδευση και η διατροφική ενημέρωση του κοινού.