Η ανάλυση σύστασης σώματος (λιπομέτρηση) αποτελεί μέτρηση με σπουδαίο ενδιαφέρον και πραγματοποιείται σε όλες τις συνεδρίες που γίνονται στο γραφείο. Στις επόμενες γραμμές λοιπόν θα δούμε μαζί όλα όσο πρέπει να γνωρίζετε για την μέτρηση αυτή. Πιο συγκεκριμένα, θα αναλύσουμε τι είναι η λιπομέτρηση (ανάλυση σύστασης σώματος), ποια δεδομένα μας δίνει, γιατί είναι σημαντική και πολλά ακόμη. Πάμε λοιπόν να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Τι είναι η λιπομέτρηση;

Η ανάλυση σύστασης σώματος  (λιπομέτρηση) αποτελεί μία μέτρηση η οποία μας δείχνει με ακρίβεια τα συστατικά από τα οποία αποτελείται το σώμα μας. Πιο συγκεκριμένα, μας δίνει δεδομένα για το ποσοστό λίπους, υγρών μυϊκής μάζας και οστών που υπάρχουν στο σώμα μας.

Ποια δεδομένα μας δίνει;

Ποσοστό και κιλά λίπους

Όπως μαρτυρά και το όνομά της η βασικότερη μέτρηση που μας δίνει η λιπομέτρηση είναι το ποσοστό και τα κιλά υποδόριου λίπους. Το ποσοστό λίπους αποτελεί την αναλογία λίπους προς το συνολικό σωματικό βάρος. Με πιο απλά λόγια, μέσω λιπομέτρησης μπορούμε να δούμε πόσο από το συνολικό μας βάρος οφείλετε σε λίπος, πόσα κιλά λίπους δηλαδή έχουμε στο σώμα μας.

Λιπομέτρηση - ποσοστό και κιλά λίπους - Μπακόπουλος Διαιτολόγος
Πραγματικά δεδομένα από μέτρηση στο χώρο μας.

Στο χώρα θα βρείτε τον πιο σύγχρονο εξοπλισμό λιπομέτρησης που διατίθεται αυτή τη στιγμή ο οποίος μας επιτρέπει τμηματική ανάλυση του σώματος. Μέσω της τμηματικής ανάλυσης σώματος μπορούμε να δούμε όχι μόνο πόσο λίπος υπάρχει στο σώμα μας αλλά και πώς αυτό είναι κατανεμημένο στα διάφορα μέρη του σώματος.

Για παράδειγμα μπορούμε να δούμε με ακρίβεια:

  • λίπος στον κορμό
  • λίπος στο δεξί & αριστερό χέρι
  • λίπος στα πόδια

Η τμηματική ανάλυση μας δίνει στοιχεία για το πόση ήταν η απώλεια λίπους αλλά και από πού προέρχεται η απώλεια αυτή. Με τον τρόπο αυτό η λιπομέτρηση μας δίνει πλήρη εικόνα για την επίδραση του πλάνου διατροφής αλλά και προπόνησης κατά την πάροδο του χρόνου. Με αυτό τον τρόπο η λιπομέτρηση μαρτυρά πόσο αποτελεσματικό είναι το πλάνο διατροφής σας.

Τμηματική ανάλυση σύστασης σώματος - Λιπομέτρηση - Μπακόπουλος Διαιτολόγος
Πραγματικά δεδομένα από μέτρηση στο χώρο μας.

Σπλαχνικό λίπος

Ένα ακόμη μετρήσιμο μέγεθος με σπουδαία σημασία για την υγεία είναι το σπλαχνικό λίπος. Ως σπλαχνικό λίπος ορίζουμε το λίπος που βρίσκεται στην περιοχή του κορμού και περιβάλει τα ζωτικά όργανα. Έως ένα βαθμό το σπλαχνικό λίπος που περιβάλει τα όργανα δρα προστατευτικά σε αυτά. Ωστόσο, αυξημένα επίπεδα σπλαχνικού λίπους ενοχοποιούνται για την εμφάνιση παθήσεων (καρδιαγγειακά, σακχαρώδης διαβήτης κ.α.) και έχουν δυσμενείς επιδράσεις για την υγεία.

Μέσω της λιπομέτρησης λιπών μπορούμε να αξιολογήσουμε το επίπεδο σπλαχνικού λίπους και να παρέμβουμε με την κατάλληλη διατροφή για την μείωσή του εφόσον απαιτείται. Η διασφάλιση ενός υγιούς επιπέδου σπλαχνικού λίπους μειώνει άμεσα τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, υψηλή αρτηριακή πίεση και σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ.

Σπλαχνικό λίπος στη λιπομέτρηση - Μπακόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα
Σπλαχνικό λίπος – Πραγματικά δεδομένα από μέτρηση στο χώρο μας.

Μυϊκή μάζα

Πέραν όμως από το ποσοστό και τα κιλά λίπους στο σώμα ένα ακόμη μέγεθος που μπορούμε να δούμε μέσω ανάλυσης σύστασης σώματος (λιπομέτρησης) είναι η μυϊκή μάζα. Ως μυϊκή μάζα ορίζουμε το βάρος των μυών στο σώμα μας. Στην μυϊκή μάζα συμπεριλαμβάνονται οι σκελετικοί μύες αλλά και οι λείοι μύες όπως ο καρδιακός μυς και οι μύες του πεπτικού. Μπορούμε λοιπόν να μετρήσουμε με ακρίβεια πόσο από το βάρος μας προέρχεται από μυϊκή μάζα.

Όπως και στο λίπος έτσι και στη μυϊκή μάζα ο εξοπλισμός που υπάρχει στο χώρο μας μας δίνει τη δυνατότητα τμηματικής ανάλυσης της μυϊκής μάζας.

Μπορούμε λοιπόν να μετρήσουμε με ακρίβεια:

  • μυϊκή μάζα στην περιοχή του κορμού
  • μυϊκή μάζα στα χέρια (δεξί & αριστερό)
  • μυϊκή μάζα στα πόδια (δεξί & αριστερό)

Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για να εξασφαλίσουμε την ελάχιστη δυνατή απώλεια μυϊκής μάζας στη δίαιτα αλλά και την αποτελεσματικότητα διατροφής και προπόνησης σε μία προσπάθεια αύξησης μυϊκής μάζας.

Λιπομέτρηση & μέτρηση μυικής μάζας - Μπακόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα
Μυική μάζα – Πραγματικά δεδομένα από μέτρηση στο χώρο μας.

Υγρά  (νερό) σώματος

Επιπλέον του λίπους και της μυϊκής μάζας η ανάλυση σύστασης σώματος (λιπομέτρηση) μας δίνει στοιχεία και για τα υγρά (το νερό) του σώματος. Με πάνω από το 50% του σώματός μας να αποτελείται από νερό είναι σαφές πως το νερό είναι υψίστης σημασία για την εύρυθμη λειτουργία του σώματός μας.

Μέσω λιπομέτρησης λοιπόν μπορούμε να μετρήσουμε πόσο νερό περιέχεται στο σώμα μας.

Μάλιστα, ο υπερσύγχρονος εξοπλισμός που υπάρχει στο χώρο μας μας δίνει τη δυνατότητα μέτρησης ενδοκυττάριου και εξωκυττάριου νερού. Με τον τρόπο αυτό μπορούμε να εκτιμήσουμε την παρουσία κατακράτησης στο σώμα μας και να παρέμβουμε με το κατάλληλο πρόγραμμα διατροφής να χρειαστεί  για την αντιμετώπισή της.

Υγρά σώματος & Λιπομέτρηση - Μπακόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα
Υγρά σώματος – Πραγματικά δεδομένα από μέτρηση στο χώρο μας.

Οστική μάζα

Επιπροσθέτως, με την ανάλυση σύστασης σώματος (λιπομέτρηση) μπορούμε να έχουμε μια εκτίμηση της οστικής μάζας, δηλαδή του βάρους των οστών στο σώμα μας. Αν και η οστική μάζα δεν είναι κάτι που μεταβάλλεται γρήγορα στο σώμα μας είναι πολύ χρήσιμο να την ελέγχουμε ώστε να αξιολογούμε την υγεία των οστών.

Βασικός μεταβολικός ρυθμός (BMR)

Παράλληλα, η λιπομέτρηση μας δίνει μία καλή εικόνα και για το βασικό μεταβολική ρυθμό ή αλλιώς γνωστό ως μεταβολισμό ηρεμίας. Ως βασικός μεταβολισμός ηρεμίας (RMR) ορίζεται η ενέργεια που δαπανά το ανθρώπινο σώμα για να εκτελέσει τις βασικές του λειτουργίες (π.χ. αναπνοή) του σε κατάσταση ηρεμίας.

Ο βασικός μεταβολισμός αποτελεί σημείο κλειδί για την κατάρτιση ενός πλάνου διατροφής. Η σωστή εκτίμηση ή μέτρησή του καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την αποτελεσματικότητα του πλάνου διατροφής είτε στόχος είναι η απώλεια λίπους, είτε η αύξηση μυϊκής μάζας ή η διατήρηση του βάρους.

Λιπομέτρηση & Μέτρηση βασικού μεταβολισμού - Μπακόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα

Βέβαια, στο σημείο αυτό είναι καλό να διασαφηνίσουμε πως μέσω λιπομέτρησης δε γίνεται μέτρηση, αλλά εκτίμηση του βασικού μεταβολικού ρυθμού. Βέβαια, η εκτίμηση αυτή παρουσιάζει αρκετά καλή ακρίβεια.

Αν ωστόσο επιθυμείτε μέτρηση βασικού μεταβολισμού με την μέγιστη δυνατή ακρίβεια (ακρίβεια αναπνοής) και τον πιο σύγχρονο εξοπλισμό που υπάρχει διαθέσιμος αυτή τη στιγμή στο χώρο μας μπορείτε να τη βρείτε!

Μέτρηση βασικού μεταβολισμού - Μπακόπουλος Διαιτολόγος

Μεταβολική Ηλικία

Ακόμη, η ανάλυση σύστασης σώματος (λιπομέτρηση) μας δίνει δεδομένα και για την μεταβολική ηλικία. Η τιμή αυτή προκύπτει από τη σύγκριση του βασικού μεταβολικού ρυθμού σας με το μέσο όρο για την ηλικία και το φύλο σας. Αν λοιπόν έπειτα από τη λιπομέτρηση προκύψει πως η μεταβολική σας ηλικία είναι μεγαλύτερη από την πραγματική ηλικία σας ηλικία, αποτελεί ένδειξη πως  πρέπει να βελτιώσετε το μεταβολισμό σας.

Δείκτης Σαρκοπενίας

Τέλος, εκτός αυτών η ανάλυση σύστασης σώματος μπορεί να μας παρέχει με πολύτιμα δεδομένα για την εκτίμηση σαρκοπενίας. Με τον όρο σαρκοπενία περιγράφουμε τη χαμηλή μυϊκή μάζα η οποία οφείλεται σε απώλεια  μυϊκής μάζας από τους σκελετικού μυς. Η σαρκοπενία αποτελεί μία σιωπηλή νόσο που εμφανίζεται με την πάροδο της ηλικία.

Η σαρκοπενία οδηγεί σε μία σειρά αρνητικών για την υγεία επιδράσεων όπως απώλεια λειτουργικότητας, αναπηρία και ευπάθεια. Επιπλέον συνδέεται άμεσα με αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη, αίσθημα κόπωσης, πτώσεις και θνησιμότητα στην τρίτη ηλικία.

Δείκτης Σαρκοπενίας - Μαπκόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα
Πραγματικά δεδομένα από μέτρηση στο χώρο μας.

Μέσω λιπομέτρησης λοιπόν μπορούμε να εκτιμήσουμε τον κίνδυνο εμφάνισης σαρκοπενίας. Η γρήγορη διάγνωση η παραπομπή του ασθενούς στις κατάλληλες ιατρικές ειδικότητας, συνδυαστικά με ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και την ενδεδειγμένη μορφή άσκησης αποτελούν σημεία κλειδί για την αντιμετώπιση της σαρκοπενίας και τη διατήρηση της ποιότητας ζωής στην τρίτη ηλικία.

Αξιολόγηση δεδομένων λιπομέτρησης

Βέβαια, η μέτρηση αποτελεί το ήμισυ της διαδικασίας. Η διαδικασία της λιπομέτρησης ολοκληρώνεται με την ορθή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και τη στοχοθεσία.

Πως αξιολογούμε τα δεδομένα της λιπομέτρησης;

Η αξιολόγηση των μετρήσεων που προήλθαν από την λιπομέτρηση γίνεται μέσω σύγκρισής τους με τα φυσιολογικά όρια (φυσιολογικές τιμές). Υπάρχουν ενδεδειγμένα όρια για το ποσοστό λίπους, την μυϊκή μάζα, το σπλαχνικό λίπος, την οστική μάζα κλπ. τα οποία προέρχονται από τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας και διασφαλίζουν βέλτιστη υγεία.

Συγκρίνοντας λοιπόν τα αποτελέσματα της λιπομέτρησης με τα φυσιολογικά όρια μπορούμε να αξιολογήσουμε εάν χρειάζεται παρέμβαση για μείωση ή αύξηση λίπους ή μυϊκής μάζας, αντιμετώπιση σαρκοπενίας, αύξηση του μεταβολισμού κλπ.

Τώρα η ερώτηση που πιθανόν προκύπτει είναι «Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές»; Μπορείτε να βρείτε την απάντηση παρακάτω.

Ανάλυση Σύστασης Σώματος - Μπακόπουλος Διαιτολόγος Αθήνα

 

Συνιστώμενα όρια λίπους

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν με τα φυσιολογικά όρια λίπους. Τα όρια για το ποσοστό λίπους καθορίζονται με βάση την ηλικία και το φύλο.

Άντρες
Ηλικία Ελλιποβαρές Φυσιολογικό Υπέρβαρο Παχυσαρκία
18-39 <8% 8-20% 20-25% >25%
40-59 <11% 11-22% 22-28% >28%
60-99 <13% 13-25% 25-30% >30%

 

Γυναίκες
Ηλικία Ελλιποβαρές Φυσιολογικό Υπέρβαρο Παχυσαρκία
18-39 <21% 21-33% 33-39% >39%
40-59 <23% 23-34% 34-40% >40%
60-99 <24% 24-36% 36-42% >42%

 

Όρια σπλαχνικού λίπους

Ομοίως με το ποσοστό λίπους υπάρχουν όρια και για το σπλαχνικό λίπος. Όπως ήδη αναφέρθηκε αυξημένα επίπεδα σπλαχνικού λίπους συνδέονται άμεσα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, υψηλή αρτηριακή πίεση και σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ.

Όρια σπλαχνικού λίπους - Μπακόπουλος Διαιτολόγος

Όρια υγρών σώματος

Αφού είδαμε τα όρια για το ποσοστό υποδόριου και σπλαχνικού λίπους ήρθε η σειρά των υγρών σώματος. Γενικότερα, το συνιστώμενο εύρος υγρών σώματος κυμαίνεται στο 45-60% για τις γυναίκες και 50-65 για τους άντρες. Μεταβολές εκτός των ορίων πιθανόν μαρτυρούν παρουσία οιδήματος, κατακράτησης ή αφυδάτωσης κ.α.

Όρια οστικής μάζας

Πέραν του ποσοστό λίπους, του σπλαχνικού λίπους και των υγρών σώματος έχουν καθοριστεί φυσιολογικές τιμές και για την οστική μάζα. Οι τιμές αυτές καθορίζονται από το φύλο και την ολικής μάζα σώματος.

Φυσιολογικές τιμές οστικής μάζας
Γυναίκες (βάρος): Συνηστώμενες τιμές:
<50kg 1.95kg
50-75kg 2.40kg
>76kg 2.95kg
Άντρες (βάρος): Συνηστώμενες τιμές:
<65kg 2.65kg
65-95kg 3.29kg
>95kg 3.69kg

Γιατί να κάνω λιπομέτρηση;

Αν και πιθανόν έως τώρα έχετε αντιληφθεί τη σπουδαιότητα της ανάλυσης σύστασης σώματος (λιπομέτρησης) υπάρχουν 3 βασικοί λόγοι που την καθιστούν απαραίτητη.

1.       Στοχοθεσία

Η ανάλυση σύστασης σώματος στην πρώτη κιόλας συνεδρία μας βοηθά να θέσουμε ρεαλιστικούς και επιτεύξιμους στόχους. Η  αξιολόγηση των αποτελεσμάτων καθορίζει ποιες τιμές βρίσκονται εκτός ορίων και απαιτούν παρέμβαση.

2.       Αξιολόγηση της προόδου

Έχοντας στα χέρια σας τις τιμές έναρξης μπορείτε να αξιολογείτε στην πρόοδό σας. Να την αξιολογείται όμως όχι μόνο ποσοτικά αλλά και ποιοτικά!

Επιμένω να λέω πως σημασία δεν έχει μόνο πόσο έχασες αλλά κυρίως τι έχασες!

Μέσω λιπομέτρησης λιπών μπορείτε να δείτε αν η απώλεια ή η πρόσληψη βάρους σας προέρχεται απώλεια λίπους, μυϊκής μάζας ή υγρών. Με τον τρόπο αυτό έχετε τον απόλυτο έλεγχο της πορείας στα χέρια σας.

3.       Κατάσταση υγείας

Τέλος, όπως συζητήσαμε το ποσοστό λίπους και η κατανομή του, η ισορροπία των υγρών, η οστική μάζα κλπ. αποτελούν ενδείξεις για την κατάσταση υγείας. Με τον τρόπο αυτό η λιπομέτρηση μπορεί να μας  ενημερώσει έγκαιρα για πιθανούς κινδύνους για την υγεία.

Λιπομέτρηση Αθήνα - Μπακόπουλος Διαιτολόγος

Πως γίνεται η λιπομέτρηση;

Στο χώρο μας θα βρείτε τον πιο σύγχρονο εξοπλισμό της αγοράς, ο οποίος θα σας παρέχει ακρίβεια και επαναληψιμότητα στις μετρήσεις. Η μέτρηση πραγματοποιείται με δύο διαφορετικές μεθόδους ανάλογα τον εξεταζόμενο.

Μέθοδος βιοηλεκτρικής εμπέδησης (ΒΙΑ)

Πρώτη μέθοδος ανάλυσης σύστασης σώματος είναι αυτή της βιοηλεκτρικής εμπέδησης πολλαπλών συχνοτήτων. Πιο συγκεκριμένα, το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να ανέβετε στη συσκευή με τα πέλματα γυμνά και να κρατήσετε με τα χέρια σας τις δύο λαβές.

Κατά τη διάρκεια της μέτρησης ένα μικρής έντασης εναλλασσόμενο ρεύμα διαπερνά το ανθρώπινο σώμα. Η ένταση είναι πολύ χαμηλή κάνοντας τη μέτρηση εντελώς ανώδυνη.  Με τον τρόπο αυτό, δημιουργείται ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και μετράται η αγωγιμότητά του σώματος.

  • Οι ιστοί του ανθρώπινου σώματος έχουν διαφορετική αγωγιμότητα. Έτσι, ιστοί πλούσιου σε νερό όπως οι μύες οι έχουν υψηλή αγωγιμότητα.
  • Αντίθετα, ιστοί όπως το λίπος λόγω της μικρής περιεκτικότητάς του έχουν χαμηλή αγωγιμότητα.

Ως αποτέλεσμα με μία μόνο μέτρηση διάρκειας μόλις 30’’ μπορείτε να έχετε μία πλήρης ανάλυση σύστασης σώματος.

Η χρήση 6 συχνοτήτων και οι ποιο πρόσφατοι αλγόριθμοι της Tanita MC980 Plus επιτρέπουν τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια.

Λιπομέτρηση με δερματοπτυχόμετρο - Μπακόπουλος Διαιτολογος

Μέθοδος δερματικών πτυχών

Επιπλέον, πέραν της βιοηλεκτρικής εμπέδησης υπάρχει η δυνατότητα μέτρησης του λίπους με δερματοπτυχόμετρο.

Η μέθοδος αυτή βασίζεται στη μέτρηση του πάχους μιας δερματικής πτυχής σε διάφορα ανατομικά σημεία του σώματος. Αφού λοιπόν μετρηθεί το πάχος των δερματικών πτυχών οι μετρήσεις μπορούν να μεταφραστούν σε ποσοστό λίπους με τη χρήση των κατάλληλων εξισώσεων.

Οι αλλαγές στο πάχος των πτυχών αυτών μπορούν να μας δώσουν μια πολύ σαφή και αξιόπιστη εικόνα για της μεταβολές του ποσοστού λίπους στο σώμα σας.

Η μέθοδος της δερματοπτυχομέτρησης αξιοποιείται ξεχωριστά αλλά και σε συνδυασμό με τη μέθοδο βιοηλεκτρικής εμπέδησης ωστόσο εντός του γραφείου η μέτρηση αυτή αξιοποιείται κυρίως σε αθλητές και αθλούμενους.

Αποτελέσματα Λιπομέτρησης - Μπακόπουλος Διαιτολόγος

Πώς θα πάρω τα αποτελέσματα;

Ξεχάστε δυσνόητους πίνακες και διαγράμματα! Στο χώρο μας όλες οι παραπάνω μετρήσεις καταχωρούνται σε εξειδικευμένο λογισμικό το οποίο σας παρέχει τη δυνατότητα να ελέγχετε την εξέλιξη της πορείας σας και τις αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στο σώμα σας σε κάθε συνεδρία.

Ταυτόχρονα, μπορείτε να έχετε στα χέρια σας, αναλυτικές εκτυπώσεις των αποτελεσμάτων οι οποίες κάνουν τα αποτελέσματα της λιπομέτρησης κατανοητά από όλους.

Φυσικά, θα έχετε τα αποτελέσματα των μετρήσεων στο email σας ώστε να μπορείτε να ανατρέξετε σε αυτά όποτε εσείς επιθυμείτε.

Εν κατακλείδι,

Η λιπομέτρηση αποτελεί μέτρηση με σπουδαίο ενδιαφέρον η οποία μας παρέχει δεδομένα όπως το ποσοστό λίπους στο σώμα, τα κιλά μυϊκής μάζας, τα υγρά του σώματος κ.α. Είναι απαραίτητη για τον έλεγχο της προόδου, την κατάλληλη στοχοθεσία αλλά και την εκτίμηση της κατάστασης υγείας. Πραγματοποιείται γρήγορα εύκολα και ανώδυνα και μας δίνει πλήρη εικόνα για την κατάσταση του σώματός μας.

  • Bosy-Westphal A, Schautz B, Later W, Kehayias JJ, Gallagher D, Muller MJ. What makes a BIA equation unique? Validity of eight-electrode multifrequency BIA to estimate body composition in a healthy adult population. Eur J Clin Nutr. 2013;67(S1):S14-S21. doi:10.1038/ejcn.2012.160.
  • Sun G, French CR, Martin GR, et al. Comparison of multifrequency bioelectrical impedance analysis with dual-energy x-ray absorptiometry for assessment of percentage body fat in a large, healthy population. Am J Clin Nutr. 2005;81:74-78
  • Wajchenberg B. Subcutaneous and visceral adipose tissue: their relation to the metabolic syndrome. Endocr Rev. 2000;21(6):697-738. doi:10.1210/edrv.21.6.0415.

Ολοκλήρωσα τις προπτυχιακές μου σπουδές στο Τμήμα Επιστήμης Διατροφής & Διαιτολόγιας Κρήτης. Πλέον διατηρώ ανεξάρτητο διαιτολογικό γραφείο στο κέντρο της Αθήνας, στην περιοχή των Αμπελοκήπων. Θεμέλιο της προσέγγισής μου αποτελεί η διατροφική εκπαίδευση και η διατροφική ενημέρωση του κοινού.